IAli
Tüm Yazılar
Konteynerlerde Bellek Limiti, Page Cache ve Anonim Bellek Ayrımı

Konteynerlerde Bellek Limiti, Page Cache ve Anonim Bellek Ayrımı

Cgroups v2 memory.high ve memory.max farkı, anonim bellek ile sayfa önbelleği baskısı, kswapd çırpınma krizleri ve doğrudan geri çağırma gecikmesi analizi.

Konteyner ortamlarında çalışan mühendislerin en sık karşılaştığı kafa karışıklıklarından biri bellek sayaçlarının yorumlanmasıdır. kubectl top pod komutunu çalıştırdığınızda podun bellek limiti olan 4 GB sınırına yaklaştığını görürsünüz, ancak podun içindeki Java veya Go uygulamasının heap boyutu yalnızca 1.2 GB'tır. Geriye kalan 2.8 GB bellek nereye gitmiştir?

Cevap, Linux çekirdeğinin dosya G/Ç işlemlerini hızlandırmak için tuttuğu sayfa önbelleğindedir (page cache). Ancak sayfa önbelleği ile süreçlerin doğrudan bellek ayırdığı anonim bellek (anonymous memory) arasındaki ayrım doğru yönetilmediğinde, çekirdek kswapd çırpınması (thrashing) ve doğrudan geri çağırma (direct reclaim) döngülerine girerek konteyneri felç eder. Bu yazıda Cgroups v2 altındaki bellek kontrol mekanizmalarını ve Cgroups v2 Tek Hiyerarşi yapısını inceliyoruz.

TEXT
Cgroups v2 Bellek Katmanları ve Sınır Kademeleri:

0 MB                                                        Bellek Limiti
+───────────────+───────────────+───────────────────────────+───────────+
|  memory.min   |  memory.low   |        memory.high        | memory.max|
| Korunan Taban | Esnek Koruma  |   Yumuşak Kısıtlama Eşiği | Sert Sınır|
+───────────────+───────────────+───────────────────────────+───────────+
▲                               ▲                           ▲           ▲
│                               │                           │           │
Geri Alınamaz                   Geri Kazanım Başlar         Süreçler    OOM
(Asla Dokunulmaz)               (Reclaim Tetiklenir)        Yavaşlatılır Kill

1. Bellek Türleri: Anonim Bellek vs Sayfa Önbelleği (File Cache)

Linux çekirdeğinde bir cgroup altındaki toplam bellek kullanımı (memory.current) iki temel bileşenden oluşur:

  1. Anonim Bellek (Anonymous Memory - anon): Süreçlerin yığın (heap, stack) ve bellek tahsisleri (malloc, brk, mmap MAP_ANONYMOUS) ile tuttuğu verilerdir. Bu verilerin diskte doğrudan karşılığı olan bir dosya yoktur. Yalnızca takas alanına (swap) yazılabilir. Takas alanı kapalıysa veya doluysa bu bellek geri kazanılamaz.
  2. Dosya Tabanlı Bellek (File Cache / Page Cache - file): Diskteki dosyaların okunması veya yazılması esnasında çekirdeğin RAM'de önbelleğe aldığı sayfalardır. İki alt türe ayrılır:
    • Temiz Sayfalar (Clean Pages): Diskteki kopyasıyla birebir aynı olan sayfalar. Çekirdek ihtiyaç duyduğunda bunları diske yazmaya gerek duymadan anında bellekten silebilir.
    • Kirli Sayfalar (Dirty Pages): Henüz diske senkronize edilmemiş yazma sayfaları. Silinmeden önce diske boşaltılmaları (flushing) gerekir.

/sys/fs/cgroup/.../memory.stat dosyasında bu dağılım net olarak görülür:

TEXT
anon 1289142272       (1.2 GB - Heap ve uygulama verisi)
file 2981920768       (2.8 GB - Günlük loglar, okunan dosyalar)
kernel 48192000       (Kernel yapıları, socket buffer)
sock 1204000          (Ağ soket tamponları)

Çekirdek serbest kalan tüm RAM'i dosya önbelleği olarak kullanır. Bu nedenle bir konteynerin memory.current değerinin limite yaklaşması tek başına bir kriz işareti değildir. Asıl sorun, çekirdeğin yeni anonim bellek tahsis etmek için dosya önbelleğini temizleyemediği anlarda başlar.

2. Cgroups v2 Bellek Denetleyicileri: memory.high vs memory.max

Cgroups v1 mimarisinde yalnızca sert sınır (memory.limit_in_bytes) bulunuyordu. Süreç bu sınıra ulaştığı anda doğrudan Linux OOM Killer devreye girip süreci acımasızca öldürüyordu.

Cgroups v2 kademeli bir kontrol modeli getirdi:

memory.max (Sert Sınır)

Konteynerin tüketebileceği kesin üst sınırdır. Bu sınıra ulaşıldığında çekirdek önce tüm geri kazanılabilir sayfaları (sayfa önbelleğini) temizlemeye çalışır. Eğer hala yeterli alan açılamazsa cgroup seviyesinde OOM Killer tetiklenir ve en yüksek bellek kullanan süreç öldürülür (memory.events içindeki oom sayacı artar).

memory.high (Yumuşak Sınır / Throttle Eşiği)

Bellek tüketimi bu eşiği aştığında süreç doğrudan öldürülmez. Bunun yerine çekirdek iki koruyucu hamle yapar:

  1. Arka planda agresif bellek geri kazanımı (reclaim) başlatır.
  2. Cgroup içindeki süreçleri kasıtlı olarak uyutarak (throttling) bellek tahsis hızını frenler.

Böylece ani bellek fırlamalarında konteyner OOM olup çökmez, sistem yöneticilerine alarm üretirken süreç yavaşlayarak hayatta kalır.

memory.min ve memory.low (Taban Koruma)

  • memory.min: Bu sınırın altındaki bellek miktarı, sunucuda genel bir bellek darboğazı yaşansa bile geri kazanılamaz. Kritik servisler için garanti edilmiş taban RAM sağlar.
  • memory.low: Yumuşak bir korumadır. Eğer başka bir gruptan bellek alınabiliyorsa bu gruptan sayfa silinmez.

3. kswapd Çırpınması (Thrashing) ve Doğrudan Geri Çağırma (Direct Reclaim)

Bir konteynerde anonim bellek (heap) büyüdükçe sayfa önbelleğine kalan alan daralır.

Çekirdek bellek baskısı hissettiğinde arka plan geri kazanım iş parçacığı olan kswapd uyanır. kswapd bellek sayfalarını LRU (Least Recently Used) listelerinden tarayarak temizlemeye çalışır:

  1. inactive_file listesindeki sayfalar kolayca silinir.
  2. Ancak uygulama sürekli diskten log okuyor veya dosya yazıyorsa, silinen her sayfa hemen ardından tekrar diskten okunmak zorunda kalır.
  3. Bu duruma sayfa çırpınması (page thrashing) denir. Disk G/Ç tavan yapar, CPU çekirdekleri yüzde 100 iowait moduna geçer.

Eğer kswapd hızı uygulamanın malloc() hızına yetişemezse, çekirdek doğrudan geri çağırma (direct reclaim) kipine geçer. Artık bellek tahsis etmek isteyen kullanıcı iş parçacığının kendisi durdurulur ve çekirdeğin bellek temizlik işini yapmaya zorlanır. Uygulama kodundaki basit bir bellek tahsisi işlemi nanosaniyeler yerine onlarca milisaniye sürer.

4. Metriklerin İncelenmesi: memory.events ve PSI

Bir konteynerin bellek sağlığını anlamak için Cgroups v2'nin sunduğu en güçlü araç memory.events dosyasıdır:

Bash
cat /sys/fs/cgroup/.../memory.events

Örnek çıktı:

TEXT
low 0
high 1480
max 42
oom 0
oom_kill 0
oom_group_kill 0
  • high > 0: Konteyner memory.high sınırını aşmış ve çekirdek tarafından yavaşlatılmıştır.
  • max > 0: Konteyner memory.max sınırına dayanmış, doğrudan geri çağırma devreye girmiştir.
  • oom_kill > 0: Konteyner içinde bir süreç OOM tarafından sonlandırılmıştır.

Buna ek olarak Linux Çekirdeği Baskı Durumu Bilgisi (Pressure Stall Information - PSI) dosyasını inceleyin:

Bash
cat /sys/fs/cgroup/.../memory.pressure

Çıktı:

TEXT
some avg10=2.40 avg60=1.12 avg300=0.45 total=8419201
full avg10=0.80 avg60=0.20 avg300=0.05 total=1209140

some değeri, iş parçacıklarının en az birinin bellek beklemesi nedeniyle durakladığı zaman oranını gösterir. full değeri ise tüm iş parçacıklarının aynı anda bellek açılmasını beklediği kilitlenme oranını gösterir. full değerinin yüzde 0'dan büyük olması ciddi bir bellek açlığına işaret eder.

5. Üretim Ortamı Konfigürasyon Önerileri

Konteyner bellek mimarinizi korumak için şu kuralları hayata geçirin:

  1. Kubernetes Limitlerini Ayarlayın: Yalnızca tek bir limit belirlemek yerine, Cgroups v2 destekli modern Kubernetes ortamlarında podlara gerçekçi bellek hedefleri verin.
  2. Uygulama Heap Oranını Belirleyin: Java için -XX:MaxRAMPercentage=70.0 kullanarak konteyner belleğinin en az yüzde 30'unu sayfa önbelleği, thread stack ve JVM metaspace için serbest bırakın.
  3. Bellek Sızıntısı ile Önbelleği Ayırt Edin: İzleme panolarınızda container_memory_working_set_bytes metriğini takip edin. Bu metrik toplam bellekten geri kazanılabilir sayfa önbelleğini düşerek gerçek bellek baskısını gösterir.

Bu yapılandırmalar uygulandığında gereksiz OOM krizlerinin önüne geçilir ve bellek geri kazanım döngüleri istikrarlı bir şekilde çalışır.

Yazıyı Değerlendir

0 tepki

Fikirlerinizi tek tıkla paylaşarak geri bildirim bırakın.

Bu teknik notu çevrenizle paylaşın

Ali Purtaş

@alipurtas • Hey, This is Ali!

İletişime Geç

Kendi halinde yazılım geliştiren bir öğrenci. Sistemler kuruyor, deniyor, bozuyor ve öğrendiği gerçek çözümleri burada belgeliyor.

Konu Kümesi & Önerilen Yazılar

İç Bağlantılı Mimari
Yorumlar yükleniyor...