IAli
Tüm Yazılar
Raft Konsensüs Protokolü: Lider Seçimi ve Günlük Eşleme Modeli

Raft Konsensüs Protokolü: Lider Seçimi ve Günlük Eşleme Modeli

Dağıtık sistemlerde Raft konsensüs protokolü, lider seçimi, kalp atışı mekanizmaları, ağ bölünmesinde split-vote engelleme ve log eşleme rehberi.

Dağıtık veritabanlarında ve durum makinelerinde (etcd, Consul, CockroachDB, TiKV) birden fazla bağımsız sunucunun ortak bir veri geçmişi üzerinde uzlaşması gerekir. Leslie Lamport'un klasik Paxos algoritması teorik olarak kusursuz olsa da anlaşılması ve yazılıma dökülmesi aşırı derecede zordur. Diego Ongaro ve John Ousterhout tarafından 2014 yılında tasarlanan Raft Uzlaşı Algoritması (Raft Consensus Algorithm), Paxos ile eşdeğer güvenlik garantilerini çok daha anlaşılır ve modüler bir mimariyle sunar. Raft kümesi lider seçimi (Leader Election) ve günlük eşleme (Log Replication) olmak üzere iki ana alt probleme ayrılarak çalışır.

Kapsam Notu: Bu mimari rehber Stanford Raft teknik raporu, etcd Raft çekirdeği ve çoğunluk uzlaşısı mekanizmaları dikkate alınarak hazırlanmıştır.

Raft Düğüm Durumları ve Terim Numaraları

Bir Raft kümesindeki her düğüm herhangi bir anda şu üç durumdan birinde bulunur:

TEXT
               +----------------------------------+
               |                                  |
               v                                  |
         [ TAKİPÇİ (Follower) ]                   | Zaman aşımı
               |                                  | (Kalp atışı yok)
               | Zaman aşımı (Seçim başlar)       |
               v                                  |
         [ ADAY (Candidate) ] --------------------+
               |
               | Çoğunluk Oyu Aldı ((N/2) + 1)
               v
         [ LİDER (Leader) ]
               |
               +---> Daha yüksek Terim (Term) görürse Takipçi olur
  1. Takipçi (Follower): Tamamen pasiftir. İstemciden doğrudan istek almaz. Liderden gelen kalp atışlarını (heartbeats) dinler.
  2. Aday (Candidate): Liderden belirli bir süre kalp atışı alamadığında liderlik seçimi başlatan düğümdür.
  3. Lider (Leader): İstemcilerden gelen tüm yazma isteklerini karşılar, günlüğe yazar ve bu kayıtları takipçilere çoğaltır.

Sistemde zaman mantıksal terim numaralarına (Terms) bölünür. Her terim monotonik artan bir tamsayıdır ve mantıksal bir saat (Lamport logical clock) görevi görür. Bir düğüm kendisinden daha yüksek bir terim numarası içeren mesaj aldığında anında takipçi durumuna geri döner.

Lider Seçimi ve Rastgele Zaman Aşımı (Randomized Timeout)

Lider belirli aralıklarla tüm takipçilere boş AppendEntries RPC mesajları (kalp atışı) gönderir. Takipçi bu kalp atışını aldığı sürece sayacını sıfırlar.

Eğer bir takipçi election timeout süresince liderden haber alamazsa liderin çöktüğünü varsayar ve seçimi başlatır:

  1. Kendi terim numarasını bir artırır.
  2. Aday (Candidate) durumuna geçer ve kendisine 1 oy verir.
  3. Kümedeki diğer tüm düğümlere RequestVote RPC çağrısı gönderir.

Oyların Bölünmesi (Split Vote) Tehlikesi

Eğer tüm düğümler aynı zaman aşımı süresini (örneğin tam 200 ms) kullansaydı, lider çöktüğünde tüm takipçiler aynı anda aday olurdu. Herkes kendine oy verir, hiç kimse çoğunluğu sağlayamaz ve seçim kilitlenirdi.

Raft bu sorunu Rastgele Seçim Zaman Aşımı (Randomized Election Timeout) ile çözer:

  • Her düğüm 150 ms ile 300 ms arasında rastgele bir zaman aşımı seçer.
  • Sayacı ilk dolan düğüm diğerlerinden önce aday olur ve oyları toplar.
  • Diğer düğümler henüz sayacı dolmadan yeni liderin kalp atışını alır ve sakinleşir.

Günlük Eşleme (Log Replication) ve Çoğunluk Kuralı

Lider seçildikten sonra istemciden gelen komutları günlüğe ekler:

TEXT
Lider Günlüğü:      [T1: Set A=1] -> [T1: Set B=2] -> [T2: Set C=3 (Commit)]
                           |                |                |
                          RPC              RPC              RPC
                           v                v                v
Takipçi 1 Günlüğü:  [T1: Set A=1] -> [T1: Set B=2] -> [T2: Set C=3]
Takipçi 2 Günlüğü:  [T1: Set A=1] -> [T1: Set B=2] -> [T2: Set C=3]
  1. Giriş Ekleme: Lider istemci komutunu kendi yerel günlüğüne ekler (henüz durum makinesine uygulamaz).
  2. Paralel Gönderim: Takipçilere AppendEntries RPC gönderir.
  3. Çoğunluk Onayı (Quorum): Kümedeki düğümlerin çoğunluğu ($(N/2) + 1$) kaydı başarıyla kendi diskine yazdığını bildirdiğinde lider bu girdiyi kalıcı (Committed) ilan eder.
  4. Durum Makinesine Uygulama: Lider komutu durum makinesine (State Machine) işletir ve sonucu istemciye döner. Takipçiler bir sonraki kalp atışında bu girdinin commit edildiğini öğrenip kendi durum makinelerine uygular.

Ağ Bölünmesi (Network Partition) Senaryosu

5 düğümlü bir kümede ağ ikiye bölünsün: 2 düğüm bir tarafta, 3 düğüm diğer tarafta kalsın.

  • Azınlık Bölgesi (2 Düğüm): Eski lider burada kalsa bile yeni yazma işlemleri için çoğunluk onayı (en az 3 oy) alamaz. Bu tarafta hiçbir yazma işlemi commit edilemez ve bekletilir.
  • Çoğunluk Bölgesi (3 Düğüm): Kendi içinde yeni bir seçim yapar ve yeni bir lider seçer. Yazma işlemlerini güvenle commit eder.
  • Ağ Düzeldiğinde: Eski lider karşı taraftaki daha yüksek terim numarasını görür görmez takipçi seviyesine iner. Kendi commit edilmemiş geçersiz günlük kayıtlarını siler ve yeni liderin günlüğü ile senkronize olur.

Raft, ağ bölünmelerinde veri tutarsızlığını ve bölünmüş beyin (split-brain) durumunu matematiksel olarak imkansız kılar.

Yazıyı Değerlendir

0 tepki

Fikirlerinizi tek tıkla paylaşarak geri bildirim bırakın.

Bu teknik notu çevrenizle paylaşın

Ali Purtaş

@alipurtas • Hey, This is Ali!

İletişime Geç

Kendi halinde yazılım geliştiren bir öğrenci. Sistemler kuruyor, deniyor, bozuyor ve öğrendiği gerçek çözümleri burada belgeliyor.

Konu Kümesi & Önerilen Yazılar

İç Bağlantılı Mimari
Yorumlar yükleniyor...